Kiedy możesz pozwać członków zarządu z art. 299 KSH
Spółka z o.o. odpowiada za długi swoim majątkiem. Wspólnicy nie odpowiadają, a członkowie zarządu tylko wtedy, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Tak stanowi art. 299 § 1 KSH. Odpowiedzialność jest solidarna, więc możesz pozwać jednego członka zarządu albo kilku naraz i żądać od każdego całej kwoty.
Potrzebujesz trzech rzeczy. Pierwsza to tytuł wykonawczy przeciwko spółce, na przykład wyrok albo nakaz zapłaty z klauzulą wykonalności. Druga to bezskuteczna egzekucja z majątku spółki. Trzecia to ustalenie, kto był członkiem zarządu w okresie, który ma znaczenie dla twojego długu. Jeśli nie masz jeszcze tytułu, zacznij od strony wniosek egzekucyjny, a przy braku klauzuli od strony klauzula wykonalności.
- tytuł wykonawczy przeciwko spółce z o.o. (wyrok, nakaz zapłaty, ugoda) z klauzulą wykonalności
- postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej albo inny dowód, że majątek spółki nie wystarcza
- odpis pełny z KRS pokazujący skład zarządu w czasie
- dokumenty długu, czyli faktury, umowy i korespondencja z datami
Jak udowodnić bezskuteczność egzekucji wobec spółki
Sądy zwykle przyjmują za wystarczający dowód postanowienie komornika o umorzeniu postępowania, gdy z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów (art. 824 § 1 pkt 3 KPC). Bezskuteczność można też wykazać innymi dokumentami, na przykład gdy spółka ma tylko majątek obciążony na rzecz innych wierzycieli. Częściowa bezskuteczność zwykle nie wystarcza. Jeśli spółka ma jakikolwiek majątek, który pokryje dług, sąd oddali pozew.
Dlatego zanim pozwiesz zarząd, wyczerp egzekucję. Wskaż komornikowi znane ci rachunki i kontrahentów spółki, a gdy komornik nie ustali majątku z rejestrów, zleć mu poszukiwanie majątku (art. 801² KPC, opłata 100 zł). Po stronie wierzyciela opisujemy to na stronie poszukiwanie majątku dłużnika. Gdy komornik umorzy sprawę, poproś o zaświadczenie o umorzeniu (art. 827 § 2 KPC) i zachowaj oryginał postanowienia. Co oznacza samo umorzenie, wyjaśniamy na stronie bezskuteczność egzekucji.
Umorzenie z powodu bezskuteczności kosztuje wierzyciela 150 zł, pomniejszone o opłaty ściągnięte od dłużnika. Firma spoza sektora finansowego nie płaci tej opłaty, jeśli wszczęła egzekucję przed upływem 2 lat od powstania tytułu (art. 29 ust. 4 i 5 ustawy o kosztach komorniczych).
Kogo pozwać i jak sprawdzić zarząd w KRS
Pozywasz osoby, które były członkami zarządu, gdy dług istniał i spółka przestała płacić wierzycielom. Skład zarządu zmienia się w czasie, a odpis aktualny pokazuje tylko obecny stan. Pobierz odpis pełny z KRS. Zobaczysz w nim, kto i od kiedy pełnił funkcję, a kto został odwołany. Odpowiedzialność wiąże się z okresem pełnienia funkcji, dlatego daty mają znaczenie.
Ta sama zasada obejmuje likwidatorów spółki z o.o., z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd (art. 299¹ KSH). Jeśli spółka jest w likwidacji, sprawdź w KRS także ich nazwiska i daty.
- 1
Pobierz odpis pełny z KRS
Wyszukaj spółkę po numerze KRS albo NIP i pobierz odpis pełny. Zapisz wszystkich członków zarządu i likwidatorów z datami.
- 2
Zestaw daty z długiem
Dopisz daty wystawienia faktur, terminy płatności i datę wyroku albo nakazu. Wskaż osoby, które pełniły funkcję w tym czasie.
- 3
Ustal adresy pozwanych
Do pozwu potrzebujesz adresów członków zarządu. Często wynikają z dokumentów spółki albo korespondencji.
- 4
Policz wartość sporu
To kwota z tytułu wykonawczego, której nie odzyskałeś, razem z odsetkami i kosztami, które zasądził sąd.
- 5
Złóż pozew
Dołącz tytuł wykonawczy, postanowienie o umorzeniu jako bezskutecznej, odpis z KRS i dowód opłaty.
Ile kosztuje pozew z art. 299 KSH
Od pozwu płacisz opłatę sądową według wartości przedmiotu sporu (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do 20 000 zł obowiązuje opłata stała w progach, powyżej tej kwoty 5 % wartości sporu.
Przykład: hurtownia ma nakaz zapłaty przeciwko spółce z o.o. na 36 000 zł. Komornik umarza egzekucję jako bezskuteczną. Hurtownia pozywa dwóch byłych członków zarządu o 36 000 zł. Opłata od pozwu wynosi 5 % z 36 000 zł, czyli 1 800 zł. Jeśli sąd uwzględni pozew, zasądzi też zwrot kosztów procesu od pozwanych.
| Wartość przedmiotu sporu | Opłata od pozwu |
|---|---|
| do 500 zł | 30 zł |
| ponad 500 zł do 1 500 zł | 100 zł |
| ponad 1 500 zł do 4 000 zł | 200 zł |
| ponad 4 000 zł do 7 500 zł | 400 zł |
| ponad 7 500 zł do 10 000 zł | 500 zł |
| ponad 10 000 zł do 15 000 zł | 750 zł |
| ponad 15 000 zł do 20 000 zł | 1 000 zł |
| ponad 20 000 zł | 5 % wartości sporu |
Jak bronią się członkowie zarządu
Pozwany uwalnia się od odpowiedzialności, jeśli wykaże jedną z okoliczności z art. 299 § 2 KSH. Może wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne. Może też wykazać, że wniosku nie zgłoszono bez jego winy albo że mimo braku wniosku nie poniosłeś szkody. Ciężar dowodu tych okoliczności leży na nim, a ty nie musisz wyliczać wysokości szkody.
Były członek zarządu ma jeszcze jedną drogę. Jeśli wyrok przeciwko spółce zapadł w sprawie wszczętej po tym, jak przestał pełnić funkcję, może wykazać, że twoja wierzytelność nie istnieje. Tak wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie P 5/19. Przygotuj więc dokumenty samego długu, a nie tylko wyrok.
Termin na pozew i egzekucja z majątku członka zarządu
Sądy traktują odpowiedzialność z art. 299 KSH jako odszkodowawczą i stosują termin z art. 442¹ § 1 KC. To 3 lata od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i osobie obowiązanej, nie dłużej niż 10 lat od zdarzenia. W praktyce termin liczy się zwykle od chwili, w której dowiedziałeś się o bezskuteczności egzekucji, na przykład od doręczenia postanowienia o umorzeniu. Nie odkładaj pozwu, bo każdy miesiąc zwłoki daje pozwanemu argument w sporze o początek terminu.
Wyrok przeciwko członkowi zarządu to nowy tytuł egzekucyjny. Po nadaniu klauzuli składasz wniosek egzekucyjny przeciwko osobie fizycznej. Tu masz zwykle więcej możliwości niż przy pustej spółce, bo w grę wchodzi wynagrodzenie, rachunki osobiste i nieruchomości. Kolejne kroki planuje kreator na stronie głównej, a koszty takiej sprawy policzysz na stronie koszty komornicze.
Pytania i odpowiedzi
- Kiedy członek zarządu odpowiada za długi spółki z o.o.?
- Gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Członkowie zarządu odpowiadają wtedy solidarnie za jej zobowiązania (art. 299 § 1 KSH), chyba że wykażą jedną z okoliczności z art. 299 § 2.
- Czy postanowienie o umorzeniu egzekucji wystarczy jako dowód bezskuteczności?
- Zwykle tak. Sądy przyjmują postanowienie komornika o umorzeniu z powodu bezskuteczności (art. 824 § 1 pkt 3 KPC) jako podstawowy dowód. Częściowa bezskuteczność nie wystarcza.
- W jakim terminie złożyć pozew z art. 299 KSH?
- Sądy stosują 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej (art. 442¹ § 1 KC), zwykle liczone od dowiedzenia się o bezskuteczności egzekucji.
- Czy można pozwać byłego członka zarządu?
- Tak, jeśli pełnił funkcję w okresie istotnym dla długu. Sprawdź to w odpisie pełnym z KRS.
- Ile kosztuje pozew przeciwko członkowi zarządu?
- Opłata zależy od wartości sporu. Do 20 000 zł jest stała w progach od 30 zł do 1 000 zł, powyżej wynosi 5 % wartości sporu (art. 13 ustawy o kosztach sądowych).