Jak działa zajęcie wierzytelności
Egzekucję z wierzytelności regulują art. 895 i następne KPC. Komornik zajmuje pieniądze, które dłużnikowi należą się od kogoś innego: zapłatę za fakturę, czynsz z najmu, wynagrodzenie z umowy o dzieło. Ten ktoś to trzeciodłużnik. Definicję i podstawy opisuje strona trzeciodłużnik, a ten poradnik skupia się na praktyce wierzyciela.
Dla firmy, która nie ma pieniędzy na rachunku, ale ma klientów, to często najlepsza droga. Pieniądze trafiają do komornika, zanim dłużnik zdąży nimi rozporządzić.
Skąd wiedzieć, kto płaci twojemu dłużnikowi
Korzystaj tylko z legalnych źródeł. Nie podszywaj się pod nikogo, nie zdobywaj informacji podstępem i nie pytaj banków o dane dłużnika. Wystarczy zwykle to, co już wiesz z waszej współpracy, i to, co jest publiczne.
- Twoje dokumenty z umowy z dłużnikiem: adresy dostaw, nazwy inwestycji, na które kupował towar, korespondencja o jego klientach.
- Strona internetowa dłużnika i jego materiały sprzedażowe, gdzie sam wymienia klientów, realizacje i referencje.
- Publicznie ogłaszane wyniki przetargów i zamówień publicznych. Zamawiający, który udzielił zamówienia twojemu dłużnikowi, może mu być winien zapłatę.
- Tablice informacyjne na budowach i ogłoszenia, w których dłużnik występuje jako wykonawca albo wynajmujący.
- Wykaz majątku, który dłużnik składa komornikowi pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 801¹ KPC), i wyjawienie majątku przed sądem (art. 913 KPC).
- Zlecenie komornikowi poszukiwania majątku za 100 zł (art. 801² KPC, art. 44 ustawy o kosztach komorniczych).
Co wpisać we wniosku egzekucyjnym
Im dokładniej opiszesz wierzytelność, tym szybciej komornik wyśle zajęcie. Generator pod nagłówkiem ma osobne pola na trzeciodłużnika. Pełny formularz znajdziesz też na stronie wniosek egzekucyjny.
- 1
Dane trzeciodłużnika
Pełna nazwa, NIP i adres siedziby. Przy firmie z KRS albo CEIDG dane sprawdzisz w rejestrze.
- 2
Źródło wierzytelności
Rodzaj umowy (dostawa, usługa, najem, podwykonawstwo), nazwa inwestycji albo okres współpracy.
- 3
Kwota albo jej szacunek
Jeśli znasz numer faktury albo kwotę, podaj je. Jeśli nie, opisz źródło tak, żeby komornik mógł je zidentyfikować.
- 4
Pozostałe sposoby egzekucji
Wniosek obejmuje też inne sposoby poza nieruchomością (art. 799 § 1 KPC). Wskaż rachunek, jeśli go znasz.
Co się dzieje po zajęciu
Komornik doręcza trzeciodłużnikowi zawiadomienie o zajęciu. Od tej chwili trzeciodłużnik nie może płacić dłużnikowi zajętej kwoty i ma płacić komornikowi albo złożyć mu wyjaśnienia w sprawie wierzytelności, zgodnie z przepisami o egzekucji z wierzytelności. Dłużnik dostaje zakaz pobierania tej należności.
Zapłata do rąk dłużnika po doręczeniu zajęcia nie zwalnia trzeciodłużnika wobec wierzyciela egzekwującego. Jeśli dowiesz się o takiej zapłacie, poinformuj komornika na piśmie.
Opłatę egzekucyjną, 10 % wyegzekwowanej kwoty, komornik pobiera od dłużnika. Przy egzekucji z wierzytelności opłata minimalna wynosi 200 zł (art. 27 ust. 1 i art. 28 ustawy o kosztach komorniczych).
Gdy trzeciodłużnik nie płaci komornikowi
Zajęcie nie zawsze kończy się wpłatą. Poniżej najczęstsze sytuacje i to, co wierzyciel może zrobić w każdej z nich.
| Sytuacja | Co możesz zrobić |
|---|---|
| Trzeciodłużnik milczy, a komornik nie podejmuje dalszych czynności | Napisz do komornika z wnioskiem o wezwanie trzeciodłużnika. Przy dalszym zaniechaniu skarga w 7 dni (art. 767 § 4 KPC), opłata 50 zł. |
| Trzeciodłużnik twierdzi, że nic nie jest winien | Zbierz dokumenty współpracy. Przepisy KPC pozwalają wierzycielowi wystąpić do sądu przeciwko trzeciodłużnikowi o świadczenie zajętej wierzytelności. |
| Trzeciodłużnik zapłacił dłużnikowi po zajęciu | Taka zapłata nie zwalnia go wobec ciebie. Wskaż komornikowi datę doręczenia zajęcia i dowód zapłaty. |
| Trzeciodłużnik zgłasza spór albo potrącenie | Spór rozstrzyga sąd. Oceń z prawnikiem, czy proces ma sens wobec kwoty. |
| Trzeciodłużnik sam nie ma pieniędzy | Wskaż komornikowi innych kontrahentów albo inne sposoby egzekucji. |
Koszty i ryzyko po twojej stronie
Zajęcie wierzytelności nie wymaga zwykle dużych zaliczek. Jeśli jednak egzekucja zakończy się umorzeniem jako bezskuteczna, płacisz 150 zł pomniejszone o opłaty ściągnięte od dłużnika i wydatki niepokryte zaliczkami (art. 29 ust. 4 i art. 7 ust. 6 ustawy o kosztach komorniczych). Przy kilku kontrahentach dłużnika wskaż wszystkich od razu, żeby jedna próba objęła wszystkie źródła.
Jeśli dłużnik trzyma pieniądze także na rachunku, połącz oba sposoby. Strona egzekucja z rachunku bankowego opisuje, co wtedy wpisać.
Pytania i odpowiedzi
- Kto to jest trzeciodłużnik?
- To osoba albo firma, która ma zapłacić coś twojemu dłużnikowi, na przykład jego klient z niezapłaconą fakturą. Komornik może zająć tę należność.
- Czy muszę znać kwotę, którą trzeciodłużnik jest winien?
- Nie musisz, ale pomaga. Wystarczy opis źródła należności, który pozwoli komornikowi ją zidentyfikować.
- Czy trzeciodłużnik może zapłacić dłużnikowi po zajęciu?
- Nie powinien. Zapłata do rąk dłużnika po doręczeniu zajęcia nie zwalnia go wobec wierzyciela egzekwującego.
- Co zrobić, gdy trzeciodłużnik nie odpowiada komornikowi?
- Poproś komornika o wezwanie go, a przy dalszym zaniechaniu złóż skargę na zaniechanie w 7 dni. Spór o istnienie należności rozstrzyga sąd.
- Jak legalnie ustalić klientów dłużnika?
- Z własnych dokumentów współpracy, publicznych informacji dłużnika i wyników zamówień publicznych, a także z wykazu majątku, który dłużnik składa komornikowi.